• 0 دیدگاه

در این مقاله مبحث چهارم (الزامات عمومی ساختمان) از مقررات ملی ساختمان را بررسی می کنیم و در ادامه به معرفی کتاب مبحث 4 الزامات عمومی ساختمان ویژه آزمون نظام مهندسی خواهیم پرداخت.

مجموعه مقررات ملی ساختمان که فراگیرترین ضوابط موجود در عرصه ساختمان است، بی‌تردید نقشی موثر در رسیدن به اهداف عالی تامین ایمنی، بهداشت، سلامت و صرفه اقتصادی فرد و جامعه دارد و رعایت آن، ضمن تامین اهداف مذکور، موجب ارتقای کیفیت و افزایش عمر مفید ساختمان‌ها می‌شود. اگرچه مقررات مذکور، به خودی خود متضمن کیفیت ساختمان‌ها نیستند و لازم است تا در کنار تدوین این مقررات، به موضوع ترویج و آموزش آن در جامعه مهندسی کشور به طور خاص و آحاد مردم به طور عام پرداخته شود.
در این مقاله مختصرا به مبحث 4 از این مقررات اشاره می‌کنیم:

معرفی اجمالی مبحث چهارم الزامات عمومی ساختمان:

مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان تعیین کننده شکل و نحوه قرارگیری ساختمان در زمین و فضاهای باز و ضوابط مربوط به تصرفهای مختلف است. در این مبحث علاوه بر ای حداقل‌های الزامی فضاها، تامین نور و تعویض هوا نیز آمده است.

زمین‌لرزه، کارایی و دسترسی به خروجی‌هایی که در مبحث سوم مقررات ملی ساختمان اشاره شده است را دچار مخاطره می‌کند. در این مبحث در رابطه با امر ایمنی، مسیرها، جایگاه‌ها و بازشوهای امدادرسانی، برای شرایط فوق الذکر، ضوابطی پیش‌بینی شده است.از طرفی نیز برای صرفه اقتصادی و بهره‌دهی مناسب از فضاهای موجود، استفاده مناسب و بهینه از فضاهای داخلی و حتی فضاهای واقع در زیرزمین و در مبحث چهارم ضابطه‌مند شده است.

دامنه کاربرد مبحث 4:

در این قسمت به طور خلاصه بخش هایی که مبحث چهارم در آن کاربرد دارد را بررسی می کنیم.

1. این مقررات ناظر بر تمام ساختمان‌ها و سازه‌های مشمول قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان در کشور است و رعایت آن در طراحی، محاسبه، نظارت، اجرا و بهره‌برداری بناها برای تمام اشخاص حقیقی و حقوقی و مراجع ذکر شده در ماده‌ی 34 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان در سراسر کشور الزامی است.

درصورت وجود مقررات دیگر مغایر، رعایت این مقررات درالویت است. این به معنای رعایت نشدن مقررات مصوب دیگر، درصورت عدم مغایرت با این مقررات و سایر مباحث مقررات ملی ساختمان ایران نیست.

2. مقررات این مبحث شامل تمام ساختمان‌ها و سازه‌های موقت (غیر از اسکان موقت بازماندگان حوادث غیرمترقبه) نیز می شود.

3. ساختمان‌های ثبت شده توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشکری و ساختمان‌های دیگر که به تشخیص این سازمان دارای ارزش تاریخی، فرهنگی و معماری خاص هستند، با رعایت مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، تابع ضوابط سازمان مذکور خواهند بود.

4. ساختمان‌های ثبت شده توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و ساختمان‌های دیگری که به تشخیص این سازمان دارای ارزش تاریخی، فرهنگی و معماری خاص هستند، با رعایت مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، تابع ضوابط سازمان مذکور خواهند بود.

استانداردها و ضوابط در مبحث 4

رعایت آن قسمت از ضوابط و استانداردهایی که در مبحث چهارم به آنها اشاره شده الزامی است و به مثابه‌ی جزوی از این مقررات تلقی می شوند.

بهره‌برداری و نگه‌داری در مبحث چهارم:

1. در هنگام بهره‌برداری از ساختمان نباید تصرف یا نحوه‌ی استفاده از آن به صورتی تغییر نماید که با مقررات ساختمان مربوط به تصرف جدید و یا با کاربری‌های مجاز زمین و ضوابط هم‌جواری تعیین شده در طرح‌های مصوب توسعه و عمران شهری مغایرت یابد.

2.در ساختمان‌های موجود، باید تمهیداتی را به کار بست تا از هرگونه استهلاک یا آسیب که باعث مغایرت مشخصات فضا یا ساختمان با الزامات مقرر شده برای تصرف مورد نظر شود، پیش‌گیری گردد.

3. در هیچ یک از ساختمان‌های موجود، نباید تعمیرات و تغییراتی صورت گیرد که با کاهش ابعاد و ارتفاع فضاها، سطوح بازشوی تعویض هوا، سطوح نورگیر و غیره موجب مغایرت با الزامات این مقررات برای تصرف مورد نظر شود، پیش‌گیری گردد.

4.در عملیات نگهداری و تعمیر ساختمان نباید الزامات بیان شده در این مبحث و سایر مباحث مقررات ملی ساختمان حتی به صورت موقت نقض گردد.

5. تمام سطوح خارجی ساختمان باید در شرایط مناسب نگه‌داری شوند.

معرفی کتاب الزامات عمومی ساختمان (مبحث 4)

انتشارات نگارنده دانش با همکاری پردیس علم نیز در حوزه آزمون‌های نظام مهندسی کتابی تحت عنوان الزامات عمومی ساختمان (مبحث 4) منتشر کرده، که تألیف مهدی پروینی می‌باشد و قابل استفاده برای داوطلبان رشته معماری گرایش‌های نظارت و اجرا، رشته مهندسی عمران گرایش اجرا می باشد، استخوان‌بندی و اسکلت اصلی این کتاب بر مبنای متن اصلی کتب مقررات ملی ساختمان و سؤالات نظام مهندسی ادوار گذشته می باشد.

کتاب الزامات عمومی ساختمان شامل 9 بخش می‌باشد که عبارتند از:

بخش اول: کلیات
بخش دوم: تعاریف
بخش سوم: دسته‌بندی ساختمان‌ها
بخش چهارم: مقررات کلی
بخش پنجم: الزامات عمومی فضاهای ساختمان‌ها
بخش ششم: الزامات عمومی نورگیری و تهویه فضاها
بخش هفتم: مقررات اختصاصی تصرف‌ها
بخش هشتم: مقررات خاص ساختمان‌های بلند (گروه 8)
بخش نهم: الزامات عمومی عناصر و جزئیات مهم ساختمان
پیوست کلیدواژگان مبحث چهارم

امید است که تلاش صورت گرفته که گامی هرچند کوچک در عرصه علم و دانش است، مفید واقع شده و باعث موفقیت داوطلبان محترم در آزمون‌های نظام مهندسی شود.